01.06.2026
Еицырдыруа аԥсуа поет, апрозаик, ауаажәларратә усзуҩы, акыр шықәса ажурнал «Алашара» аредактор хадас иҟаз Анатоли Лагәлаа диижьҭеи 65 шықәса ҵит.
2026 ш. февраль жәохә рзы иаалырҟьаны зыԥсҭазаара ҿахҵәаз арҿиаҩы имшира аҽны шықәсарацәала иааԥсара здиҵахьаз ажурнал «Алашара» аредакциаҿы игәалашәара ахәылԥаз мҩаԥысит. Уи рҽаладырхәит аредакциа аусзуҩцәа реиԥш, Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгылеи ашәҟәыҩҩцәа Рассоциациеи рҟнытә ашәҟәыҩҩцәа, аҵарауаа, акультура аусзуҩцәа, астудентцәа, ашәҟәыҩҩы иҩызцәа, ажурналистцәа, иара убас иҭаацәаара аҟнытә.
Аиқәшәара аартраан ажурнал уаанӡатәи анапхгаҩы изкны ргәалашәарақәа рыла иқәгылеит «Алашара» аредактор хада инапынҵақәа назыгӡо Аинар Ҷыҭанаа, аҭакзыԥхықәу амаӡаныҟәгаҩ Альбина Анқәабԥҳа. Еиҿкааз астол гьежь аҟны Анатоли Лагәлаа гәыблыла дыргәаларшәауа уи идҳәалаз акыр ахҭысқәа ирылацәажәеит, Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла ахантәаҩы Вахтанг Аԥҳазоу, ажурнал «Аԥсны аҟазара» аредактор хада, Аԥсны жәлар рпоет Геннади Аламиа, Аԥсны аҭҵаарадыррақәа Ракадемиа ахада Зураб Џьапуа, ашәҟәыҩҩы Даур Наҷҟьебиа, апоетцәа Гәында Сақаниа, Гәында Кәыҵниа, Заира Ҭҳаиҵыкә, Алхас Чхамалиа, Дмитри Габелиа, апоет, аҵарауаҩ Валентин Кәаӷәаниа, ашәҟәыҩҩы акыр шықәса аус ицзухьаз рахьтә – Лиалиа Чамагәуа. Апоетцәеи Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет астудентцәеи рыԥхьеит апоет иажәеинраалақәа.
Зегьы иазгәарҭон Анатоли Лагәлаа арҿиара аус инаҷыданы аԥсҭазаараҿы илаз ауаҩытәыҩса еснагь дзырԥшӡо аҟазшьа бзиақәа: ауаҩреи, аамсҭашәареи, иныҟәигоз Аԥсуареи, аиҩызареи, агәцаракреи. Ашәҟәыҩҩы хашра иқәӡамкәа дҳаанхо иҩымҭақәеи илшамҭақәеи рыла.
Аҵыхәтәан, апоет иԥа Леуан Лагәлаа, иҭабуп ҳәа реиҳәеит ахәылԥаз еиҿызкааз реиԥш, уи зҽалазыхәыз зегьы, иазгәеиҭеит иаб игәалашәара ахьыдмырӡуа аҭаацәеи агәакьацәеи даараӡа пату шырзақәу.
* * *
Анатоли Ианкәа-иҧа Лагәлаа диит (01.06.1961) Очамчыра араион Ҷлоу ақыҭа Аимара аҳаблан.
СССР-и (1989), Аҧсни, Урыстәылеи (1999) рышәҟәыҩҩцәа Реидгылақәа дрылан. Ианашьоуп «Ахьӡ-Аԥша» аорден ахԥатәи аҩаӡара, Д. И. Гәлиа, Т. Шь. Аџьба рыхьӡқәа зху Аҳәынҭқарратә премиақәа. Аҧсны акультура зҽаҧсазтәыз аусзуҩы ҳәа аҳаҭыртә хьӡы ихҵан.
1978 ш. рзы Ҷлоутәи абжьаратә школ далгеит. 1979 ш. дҭалоит Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет афилологиатә факультет. Ахҧатәи акурс анхиркәша, 1982 ш. рзы диасуеит М. А. Ломоносов ихьӡ зху Москватәи Аҳәынҭқарратә университет ажурналистикатә факультет ашҟа. Ахҧатәи акурс ахь дрыдыркылоит, аха шықәсык ашьҭахь ҩаԥхьа Аҧсныҟа дхынҳәуеит. 1984 ш. Аҧснытәи Аҳәынҭқарратә университет аҟны иҵара хиркәшоит.
Еиуеиҧшым ашықәсқәа рзы аус иуан агазеҭ «Аҧсны ҟаҧшь» («Аҧсны») аредакциаҿы еиҭагаҩс, ашәҟәҭыжьырҭа «Алашара» аредактор еиҵбыс (1984), ажурнал «Алашара» апроза аҟәша аиҳабыс (1984-1985), ашьҭахь - аҭакзыҧхықәу амаӡаныҟәгаҩс (1985-2004).
2004 ш. апрель 15 рзы Аҧсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла изаамҭанымыз Х-тәи аизара ду аҟны далырхуеит ажурнал «Алашара» аредактор хадас, иԥсҭазаара аҵыхәтәантәи амшқәа рзынӡагьы ари амаҵупа дахагылан.
Ажурнал аҿы иусура хада инаваргыланы аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла аҟны консутьтантс дыҟан. Аԥсуа радиои ателехәаҧшреи рҿы имҩаԥигон алитературатә дырраҭарақәа «Абырлаш», «Ажәа абжьы». Қәҿиарала Аҧсны алитературатәи, акультуратәи, ауаажәларратәи ҧсҭазаара далахәын.
Ажәеинраалақәеи астатиа кьаҿқәеи рыҩра далагеит ашкол данҭаз. Иҩымҭақәа рнылон ажурналқәа «Алашара», «Амцабз», «Абаза», агазеҭқәа: «Аҧсны ҟаҧшь», «Аҧсны», «Аидгылара», «Бзыҧ», «Еҵәаџьаа», «Литературнаиа Россиа» уҳәа. Иажәеинраалақәа анылеит алитераторцәа ҿарацәа рҩымҭақәа реизга «Еҵәаџьаа» (1980), иҩымҭақәа еиҭаганы иркьыԥхьхьеит Аҟәеи Москвеи иҭыҵуа альманахқәеи, ажурналқәеи, агазеҭқәеи. Ипоезиатә рҿиамҭақәа ргәылоуп иара убас аизга «Бызбоит, бызбоит, бзиа бызбоит» (2015), «Аԥсуа поезиа антологиа» XX ашә. 2-тәи атом. (Аҟәа – Москва, 2001, аиҭаҭыжьымҭа – 2009), «Евразиа ҳаамҭазтәи ашәҟәыҩҩцәа Рантологиа» (урысшәалеи англыз бызшәалеи, 2018).
Иҭыҵхьеит А. Лагәлаа ипоезиатәи ипрозатәи рҿиамҭақәа еидызкыло ишәҟәқәа 20 инареиҳаны. Урҭ рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп «Аизга» Ҩ-томкны. (Аҟәа, 2011), аурысшәахь еиҭаганы Аҟәа иҭыҵыз (2023) иажәабжьқәа реизга «Тревожная ночь».
Иажәеинраалақәеи иажәабжьқәеи еиҭагоуп, аурысшәахь еиԥш, англыз, аерман, ауаԥс уҳәа абызшәақәа рахь.
