Аҧсны Аҳәынҭқарра ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла асаит
АҦС РУС

"Амилаҭ хәыҷы алитература ду рымазар ауеит. Сара уи агәра згоит".

Д. И. Гәлиа

Аҧсны Аҳәынҭқарра ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла

Аҧсны Аҳәынҭқарра

ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла

ДҲАԤХЕИТ ЕИЦЫРДЫРУА АПОЕТ-АКАДЕМИК, АУААЖӘЛАРРАТӘ УСЗУҨЫ ВЛАДИМИР ЗАНҬАРИА





21.03.2026

73 шықәса дшырҭагылаз иаалырҟьаны иԥсҭазаара далҵит еицырдыруа аԥсуа поет, академик, ауаажәларратәи аҳәынҭқарратәи  усзуҩы, Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Рассоциациа ахантәаҩы  Владимир Занҭариа. 

Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла аҟнытә гәалсра дула ирыдышшылоит абаҩхатәра злаз арҿиаҩы иуацәеи иҭахцәеи.

Еицырдыруа аҧсуа поет, алитератураҭҵааҩ, акритик, ажурналист, Аҧсны ауаажәларратәи аҳәынҭқарратәи усзуҩы Владимир Константин-иҧа Занҭариа диит 1953 ш. сентиабр 27 рзы Очамчыра араион Тамшь ақыҭан. Афилологиатә ҭҵаарадыррақәа рдоктор (2012), Аҧсны аҭҵаарадыррақәа Ракадемиа академик (2019), Аҧсны акультура зҽаҧсазтәыз аусзуҩы (2015), СССР-и (1980), Аҧсни, Урыстәылеи рышәҟәыҩҩцәа Реидгылақәа рлахәыла (1999), СССР-и, Аԥсни, Урыстәылеи ржурналистцәа Реидгылақәеи (1980)  ажурналистцәа реидгылақәа жәларбжьаратәи Рконфедерациеи  (2006) рлахәыла ианашьоуп Д. И. Гәлиа ихьӡ зху Аҳәынҭқарратә премиеи (2016), «Ахьӡ-Аҧша» аорден аҩбатәи аҩаӡареи (2018).

Аҵара иҵон Д. И. Гәлиа ихьӡ зху Тамшьтәи абжьаратәи ашкол аҟны. А. М. Горки ихьӡ зхыз Аҟәатәи аҳәынҭқарратә арҵаҩратә институт афилологиатә факультет далгеит (1975) «Аҧсуа бызшәеи алитературеи аурыс бызшәеи алитературеи» азаанаҭ ала. Аамҭак азы рҵаҩыс аус иуан Тамшьтәи абжьаратәи ашкол аҟны. 1976-1977 шш. рзы Асовет аррамаҵура дахысуан. 1977-1978 шш. раан агазеҭ «Аҧсны ҟаҧшь» акорреспондентс дыҟан, 1978-1979шш. раан акәзар, - Аҧсуа радио акорреспондетс. Ашьҭахь Аҧснытәи аҳәынҭтелерадиоеилахәыра аредакторс (1979-1980), аредактор хадас (1980-1990), ахантәаҩыс (1993-1994) аус иуан. 1990-1991 шш. рзы Аҧсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла амаӡаныҟәгаҩс дыҟан. 1992-1997 шш. раан – Аҧсны Иреиҳаӡоу Асовет – Апарламент адепутат, 1997-1999 шш. – Аҧсны акультура афонд ахантәаҩы, 1999-2001 шш. – Аҧсны акультура аминистр, 2001-2004 шш. - Аҧсны Аҧыза-министр ихаҭыҧуаҩ. 2008 ш. инаркны еиуеиԥшым ашықәсқәа раан аус иуан  Д.И. Гәлиа ихьӡ зху Аҧсуаҭҵаара аинститут аҟны аҭҵаарадырратә усзуҩы еиҳабыс, ашьҭахь – аинцеклопедиа аҟәша аиҳабыс, алитература аҟәша аҭҵаарадырратә усзуҩыс. 2014–2020 шш. рзы – Аҧсны Ахада иабжьагаҩс аус иуан. 2024 ш. раахыс Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Рассоциациа ахантәаҩыс дыҟан.

2006 ш. Аҧсуаҭҵаара аинститут аҟны ихьчеит акандидаттә диссертациа Аҧсуа лирика арҿиара амҩақәа (атрадициақәеи ҳаамҭазтәи аҭагылазаашьеи)», 2012 ш. акәзар, адоктортә диссертациа «Аҧсуа лирикеи амилаҭтә сахьаркыра- философиатә дкылашьеи».

1970-1980-тәи ашықәсқәа раан аҧсуа жәлар рмилаҭ-хақәиҭратә қәҧареи ауаажәларра-политикатә еиҿкаара «Аидгылара» аҧҵареи дрылахәын.

Иажәеинраалақәеи илитература-критикатә статиақәеи аҧсуа шәҟәыҩҩцәа Ф. А. Искандер, А. Т. Аџьынџьал, Т. Шь. Аџьба, Р. Ҳ. Смыр, Г. Шь. Аламиа, В. Л. Аҵнариа, Т. М. Ҷаниа уҳәа рырҿиара иазкны ирнылон ажурналқәа «Алашара», «Амцабз», «Абаза», агазеҭқәа «Аҧсны ҟаҧшь», «Советская Абхазия», «Еҵәаџьаа», «Литературная газета» (Москва), алитературатә еизгақәа «Ерцахә» (аурысшәахь еиҭаганы, Аҟәа, 1981), «Однажды в апреле» (аурысшәахь аиҭага, Қарҭ, 1982), Аҧсуа поезиа антологиа. ХХ ашә.» (Аҟәа-Москва, 2001; аиҭаҭыжьра - Аҟәа-Москва, 2009) уҳәа егьырҭгьы.

Владимир Занҭариа авторс дрымоуп иналукааша аҵарауаа, ашәҟәыҩҩцәа, асахьаҭыхҩцәа, аполитикцәа, аҳәынҭқарратә усзуҩцәа Б. У. Шьынқәба, Ф. А. Искандер, В. Г. Арӡынба, И. Н. Воронов, В. В. Гамгиа уҳәа егьырҭгьы ирызку ателехәаҧшратә очеркқәа, насгьы апериодикатә кьыҧхь ианылон иҵару ипублицистикатә статиақәа.

Аҧсшәахь еиҭеигеит М. Лермонтов, Ф. Тиутчев, А. Блок, Н. Гумилев, Б. Пастернак, В. Бриусов, А. Ахматова, О. Мандельштам уҳәа рырҿиамҭақәа, Мураҭ Иаган идоуҳатә автобиографиа «Сара сааит Кавказ шьханхыҵнтәи». Ихаҭа иажәеинраалақәа еиҭагоуп, аурысшәахь еиԥш, агьырҭ абызшәақәа рахь.

Еиуеиԥшым ашықәсқәа раан Аҟәа аҧсышәала иҭижьит ажәеинраалақәа реизгақәа: «Аҿымҭра абжьы», «Ахьышьҭрахь», «Аицышәҭымҭа», «Абас ауардыншьҭра сышху…», «Ибжеиқәа-бжашлоу са сдунеи», «Аҽқәеи амзеи», «Ҩаӡамакьат аҧҽыхақәа», «Саамҭа-сыҧшатлакә», «Бзанҵы», «Иалкаау», аҭҵаара иаҵанакуа – «Аҧсуа лирикеи амилаҭтә сахьаркыра-философиатә дунеихәаҧшра адкылашьеи», «Амҽхак» уҳәа. Аурысшәахь аиҭагақәа иреиуоуп: …И мир оскудеет, когда мы уидем. Стихи. Сухуми, 1998; Забытое Слово. Стихи. Переводы. Сухум, 2005; Абхазская тетрадь. (Очерки и эссе). Сухум, 2007, «Первый Президент Абхазии: Документально-публицистический очерк», «Путин и Абхазия» уҳәа имаҷымкәа.

Владимир Константин-иԥа Занҭариа игәалашәара хашҭра ақәымкәа иаанхоит игәакьацәа ргәаҵаҿы еиԥш, иҩызцәеи, иколлегацәеи,  аԥхьаҩцәеи, аԥсуа доуҳатә культура ҳаҭыр ззақәу зегьы  ргәалашәараҿы.

АԤСНЫ АШӘҞӘЫҨҨЦӘА РЕИДГЫЛА