16.02.2026

Иаалырҟьаны иԥсҭазаара далҵит еицырдыруа аԥсуа поет, апрозаик, ауаажәларратә усзуҩы Анатоли Лагәлаа. 

Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла аҟнытә гәалсра дула ирыдышшылоит абаҩхатәра злаз арҿиаҩы иуацәеи иҭахцәеи.

Анатоли Ианкәа-иҧа Лагәлаа диит (01.06.1961) Очамчыра араион Ҷлоу ақыҭа Аимара аҳаблан.

СССР-и (1989), Аҧсни, Урыстәылеи (1999) рышәҟәыҩҩцәа Реидгылақәа дрылан. Ианашьоуп «Ахьӡ-Аԥша» аорден ахԥатәи аҩаӡара,  Д. И. Гәлиа, Т. Шь. Аџьба рыхьӡқәа зху Аҳәынҭқарратә премиақәа. Аҧсны акультура зҽаҧсазтәыз аусзуҩы ҳәа аҳаҭыртә хьӡы ихҵан.

1978 ш. рзы Ҷлоутәи абжьаратә школ далгеит. 1979 ш. дҭалоит Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет афилологиатә факультет. Ахҧатәи акурс анхиркәша, 1982 ш. рзы диасуеит М. А. Ломоносов ихьӡ зху Москватәи Аҳәынҭқарратә университет ажурналистикатә факультет ашҟа. Ахҧатәи акурс ахь дрыдыркылоит, аха шықәсык ашьҭахь ҩаԥхьа Аҧсныҟа дхынҳәуеит. 1984 ш. Аҧснытәи Аҳәынҭқарратә университет аҟны иҵара хиркәшоит.

Еиуеиҧшым ашықәсқәа рзы аус иуан агазеҭ «Аҧсны ҟаҧшь» («Аҧсны») аредакциаҿы еиҭагаҩс, ашәҟәҭыжьырҭа «Алашара» аредактор еиҵбыс (1984), ажурнал «Алашара» апроза аҟәша аиҳабыс (1984-1985), ашьҭахь - аҭакзыҧхықәу амаӡаныҟәгаҩс (1985-2004).

2004 ш. апрель 15 рзы Аҧсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла изаамҭанымыз Х-тәи аизара ду аҟны далырхуеит ажурнал «Алашара» аредактор хадас, иԥсҭазаара аҵыхәтәантәи амшқәа рзынӡагьы ари амаҵупа дахагылан.

Ажурнал аҿы иусура хада инаваргыланы аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла аҟны консутьтантс дыҟан. Аԥсуа радиои ателехәаҧшреи рҿы имҩаԥигон алитературатә дырраҭарақәа «Абырлаш», «Ажәа абжьы». Қәҿиарала Аҧсны алитературатәи, акультуратәи, ауаажәларратәи ҧсҭазаара далахәын.

Ажәеинраалақәеи астатиа кьаҿқәеи рыҩра далагеит ашкол данҭаз. Иҩымҭақәа рнылон ажурналқәа «Алашара», «Амцабз», «Абаза», агазеҭқәа: «Аҧсны ҟаҧшь», «Аҧсны», «Аидгылара», «Бзыҧ», «Еҵәаџьаа», «Литературнаиа Россиа» уҳәа. Иажәеинраалақәа анылеит алитераторцәа ҿарацәа рҩымҭақәа реизга «Еҵәаџьаа» (1980), иҩымҭақәа еиҭаганы иркьыԥхьхьеит Аҟәеи Москвеи иҭыҵуа альманахқәеи, ажурналқәеи, агазеҭқәеи. Ипоезиатә рҿиамҭақәа ргәылоуп иара убас аизга «Бызбоит, бызбоит, бзиа бызбоит» (2015), «Аԥсуа поезиа антологиа» XX ашә. 2-тәи атом. (Аҟәа – Москва, 2001, аиҭаҭыжьымҭа – 2009), «Евразиа ҳаамҭазтәи  ашәҟәыҩҩцәа Рантологиа» (урысшәалеи англыз бызшәалеи, 2018).

Иҭыҵхьеит А. Лагәлаа ипоезиатәи ипрозатәи рҿиамҭақәа еидызкыло ишәҟәқәа 20 инареиҳаны. Урҭ рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп «Аизга» Ҩ-томкны. (Аҟәа, 2011), аурысшәахь еиҭаганы Аҟәа иҭыҵыз (2023) иажәабжьқәа реизга «Тревожная ночь».

Иажәеинраалақәеи иажәабжьқәеи еиҭагоуп, аурысшәахь еиԥш, англыз, аерман, ауаԥс уҳәа абызшәақәа рахь.

Анатоли Лагәлаа игәалашәара хашҭра ақәымкәа иаанхоит иҩызцәеи, иколлегацәеи, еснагь ирҿиамҭақәа ирзыԥшыз аԥхьаҩцәеи ргәалашәараҿы.

АԤСНЫ АШӘҞӘЫҨҨЦӘА РЕИДГЫЛА